Elektrik Kesilse

Bir sabah uyandık ve elektrik yoktu. Ama öyle iki saatlik kesinti falan değil. Bildiğin tamamen yok. Dünya fişten çekilmiş gibi.

İlk panik tabii ki telefona sarılmak oldu. Ama telefon dediğin şey aslında küçük bir siyah taşmış meğer. Ne ışığı var ne sesi. Parmaklarımız yıllardır kaydırmaya alışmış, ama ortada kaydırılacak hiçbir şey yok. İnsan ilk kez baş parmağının hayatındaki gerçek rolünü sorguluyor. Meğer bütün medeniyetimizi baş parmakla yönetiyormuşuz.

Kahve makinesi çalışmadı. Su ısıtıcısı çalışmadı. Kahve içemeyen insanlar birbirine boş boş bakıyor. Birisi “Su kaynatmak için ateş yakılırdı galiba” dedi. Ama kimse ateşi nasıl yakacağını bilmiyor. Çakmak var ama o da bitmiş. Kibrit bulan biri kahraman gibi karşılandı. Adamın etrafında küçük bir kalabalık oluştu, sanki ateşi yeni icat etmiş gibi.

Evlerde robot süpürgeler köşede utangaç bir kaplumbağa gibi duruyor. Sahipleri ilk kez gerçek süpürgeyi eline aldı. Beş dakika sonra herkes belini tutuyor. Çünkü meğer yıllardır yere eğilme kasımız da unutulmuş.

En büyük sessizlik ise iş dünyasında oldu.

Yazılımcılar sabah işe gitmek için hazırlanıyor ama ortada bilgisayar yok. Kod yazacak ekran yok. Bir yazılımcı eline kalem aldı ve bir süre boş kağıda baktı. Sonra “Ben bunu GitHub’a nasıl yükleyeceğim?” diye sordu.

Call center çalışanları ise daha da garip durumda. Çünkü telefon diye bir şey kalmamış. Adam refleksle “İyi günler ben size nasıl yardımcı olabilirim?” diye sesleniyor ama karşısında sadece komşusu var. Komşu da odun kırmaya çalışıyor.

Influencer’lar ayrı bir trajedi. Birisi kahvaltısını fotoğraflamaya çalıştı ama kimseye gösteremiyor. İlk kez kahvaltıyı gerçekten yemek zorunda kaldı.

Şehirde bir anda yeni meslekler doğdu.

Ateş yakabilen adam zengin oldu.

Odun kesebilen adam CEO gibi saygı görüyor.

Tencere tamir eden biri mahallede danışmanlık veriyor.

Bir tane yaşlı amca vardı. Sessiz sakin bahçede çalışıyordu. İnsanlar ona gidip “Domates nasıl yetişiyor?” diye soruyor. Amca hayatında ilk kez TED konuşması yapar gibi anlatıyor.

En tuhaf olanı ise şu:

Yıllarca teknolojiyi ilerleme sandık ama meğer bazı kaslarımızı, bazı becerilerimizi ve biraz da aklımızı emanet bırakmışız.

Elektrik gidince karanlık sadece evlere değil, biraz da becerilerimize çöktü.

Ama iyi tarafı da var.

İnsanlar ilk kez birbirine bakarak konuşmaya başladı.

Şarj kablosu aramak yerine odun arıyorlar.

Ve garip bir şekilde…

Dünya biraz daha yavaş ama biraz daha gerçek dönüyor.

Psikolog musun?

Bir insan bazen bulunduğu yerde görünmez hâle gelebilir. Söyledikleri duyulmaz, yaptıkları fark edilmez, emeği sessizce arka plana itilir. Günler ilerledikçe omuzlarına görünmeyen bir ağırlık biner. Sabah işe giderken içinde küçük bir düğüm oluşur; nedeni tam olarak tarif edilemez ama hissi nettir.

Zamanla konuşurken daha az kelime seçer, yanlış anlaşılmamak için daha dikkatli davranır. Yaptığı her işi birkaç kez kontrol eder. Hata yapmamak için değil, varlığını kanıtlamak için. Çünkü bazen insanın en çok ihtiyacı olan şey suçlanmamak değil, görülmektir.

Böyle durumlarda kişi kimseyi hedef almaz. Sadece içinde taşıdığı yorgunluğu anlamlandırmaya çalışır. “Belki de ben abartıyorum” diye düşünür, sonra yine aynı sessiz ağırlıkla karşılaşır. Günler birbirine benzer; gülümsemeler biraz daha kısa, suskunluklar biraz daha uzun olur.

Yine de insanın içinde küçük bir direnç kalır. Çünkü herkes saygı görmeyi, emeğinin değer bulmasını ve huzurlu bir ortamda var olmayı hak eder. Bir gün bu ağırlığın kalkacağına dair umut da tam orada, sessizce durur.

Gece Mesaisi

Bıktığım günleri özledim. Özleyeceğim günlerden bıkıyorum. Koşuyorum, koşuyorum ama bir türlü yetişemiyorum. Sanki önümde sürekli uzaklaşan bir şey var; ne olduğunu tam bilmiyorum ama peşinden gitmeyi bırakınca da eksik hissediyorum. Durursam geride kalacakmışım gibi geliyor, o yüzden nefesim kesilse de koşmaya devam ediyorum.

Bazen düşünüyorum; eskiden şikâyet ettiğim günler aslında daha sade, daha yavaş günlermiş. O zamanlar sıkıldığımı sanıyordum. Şimdi o sıkıntının içinde bile bir huzur olduğunu fark ediyorum. Şimdi ise her şey acele, her şey yetişmesi gereken bir şey gibi.

İçimde bir ses “her şey iyi olacak” diyor. Ona inanmak istiyorum ama sabrım kısa sürüyor. En küçük olumsuzlukta kırılıyorum. Bir an iyi hissediyorum, sonra hemen dağılıyorum. Sanki kalbim sürekli ince bir cam gibi; dokunulmasa bile çatlayacak gibi duruyor.

Belki de yorulduğumu kabul etmem gerekiyor. Her şeye yetişmek zorunda olmadığımı, bazı şeylerin benden önce ya da sonra olabileceğini kabullenmem gerekiyor. Ama bunu bilmek başka, gerçekten içimde hissedebilmek başka. Şimdilik sadece koştuğumu biliyorum. Ve bazen durup geriye bakınca, aslında nereye yetişmeye çalıştığımı bile tam hatırlamadığımı fark ediyorum.

8 Mart ve Tavris ve Staines

Bugün kimseyi yargılamak için değil Carol Tavris'ten ilham alarak, içselleştirilmiş kalıpları sorgulamak için yazıyorum.

8 Mart, yalnızca sembolik bir gün değil, sanayi döneminde görünmez kılınan kadın emeğinin kamusal alana taşınmasının hafızasıdır. International Women's Day, emek, eşitlik ve kolektif bilinç mücadelesinin adıdır.

Bu yüzden bugün, hemcinsini bastırarak güç devşirmeyen, içselleştirilmiş rekabeti yeniden üretmeyen, Kraliçe Arı Sendromuna kapılmayan kadına kutlu olsun.

Stratejik manipülasyonla ahlaki üstünlük kurmayan, zorbalığı meşrulaştırmayan kadına kutlu olsun.

Cinsiyet kimliğini tahakküm aracına dönüştürmeyen, eşitliği ilke olarak taşıyan kadına kutlu olsun.

İlişkilerini güç alanına çevirmeyen, partnerini kendi hırsı uğruna kardeşine karşı konumlandırmayan kadına kutlu olsun. Çünkü aile, rekabet alanı değil emanet alanıdır.

Toplumsal roller arasında hiyerarşi kurmayan, anneliği ya da kariyeri bir üstünlük ölçüsüne dönüştürmeyen kadına kutlu olsun.

Başarıya yürürken başka bir kadının omzuna basmayan kadına kutlu olsun. Cam tavanı kırmaya çalışırken, bir başkasını aşağı itmenin özgürlük olmadığını bilen kadına kutlu olsun.

Çünkü tarih gösteriyor ki hak mücadelesi, içeride yeni tahakküm biçimleri üretirse dönüşüm değil yalnızca rol değişimi olur.

Bugün; gücünü bastırarak değil büyüterek gösteren, başka bir kadının elinden tutabilen kadına kutlu olsun.

Neso...

-MIŞTIN

Dön diyorlar

Git demişlerdi,

Konuş diyorlar

Sus demişlerdi,

Dur diyorlar

Koş demişlerdi,

Dağıt diyorlar

Kur demişlerdi,

Deli ol dünya kahrını çeksin diyorlar

Akıllan demişlerdi.

Her işi yapıyorsun enayi diyorlar

Çalış demişlerdi,

Sende kaytar diyorlar

Helal para övmüşlerdi,

Kalk diyorlar

Düşürmüşlerdi.

Aç gözünü diyorlar

Görme demişlerdi,

İradesizsin diyorlar

Tanım eksiltmişlerdi.

İnancını köreltmişler, kılıfına da uydurmuşlardı.

Az ilerde bekle diyip dedikodunu yapmışlardı.

İstedikleri gibiysen yanaşmışlar, azcık kendi kararında dışlamışlardı.

Tutmuşlardı, çekmişlerdi, bırakmışlardı.

Yönsüzdün, şaşkındın, yalnızdın.

Kendini bulmak için bir kazı çalışması yapmıştın.

Maslow'un piramidine de bir selam çakmıştın.

DEİŞİK

Kimse kimsenin ne yaşadığını bilemez diyorlar bende diyorum e sorsaydı bilirdi değil mi? Sormaya merakı yoksa, benimseyecek kadar sevgisi yoksa, hayatına dahil edecek kadar özveriyle yaklaşmıyorsa kendi paçasını kurtarmak ve haklı çıkmak için kimse kimsenin ne yaşadığını bilemez deniyor. İlginç. E sor. Laf lafı açar sen de anlatmış olursun bunun adı da dertleşme olur? Deişik. 

DOĞURDUN

Beynini s*ktiler, hayatını s*kerken yaptılar aynı anda olunca grup seks gibi oldu ama sıra sıra geldiler. Babasının kim olduğu belli olmayan bir sürü kelime doğurdun.

Şimdi onları birleştirerek doğanları kitaplaştırıyorsun. 

Bu çocuklar onların eseri, kelime kelime örüldü, ananne zerafetiyle nasihatlandı ve erişkinliğe geldi ama yaşlanmayacaklar.

Şimdi s*kilmeden de kelime doğurabiliyorsun. 

Belki s*kerek başkalarından kelime çoğaltırsın ama bir dakika tek bir kişiden, olay burda başlıyor. 

Ucu açık ne düşünürsen senin. Başkasından değil hepsi senden.

KADIN MI ERKEK Mİ

Biz kadınlar her zaman özellikle hemcinslerimiz karşısında hep bir yarış halindeyizdir. Lafa gelince kadın dayanışması diyen bir çok kadın kendisinden önde gördüğü her kadını ilk fırsatta kibarca ve cilveli şekilde aşağı çeker. Bazen sözle bazen kandırdığı erkeklerin eliyle. Kardeşi de olsa arkadaşı da farketmez bu nokta önemli.

Bir kadın başka bir kadını savunduğunu her zaman öldüğünde gösterir. Yaşarken yanında olduğu nadirdir, güya kendini kanıtlamış ünlüsü de storysinde paylaşabilir en büyük yardım olarak. Bir sonraki storyde ise gloss ve rimel reklamlarıyla yaşayanlara özgürlük vaadiyle indirim kuponu ya da yaptırdığım dudaklarım sizden güzel mesajı verir. Sizde yaptırın bu özgürlüktür?

Kadınlar tarafından sürekli ötelenen biri feminizme karşıdır. 

Erkekler masumdur demiyorum insan kirlidir zaten kadın ya da erkek. Ama pozitif ayrımcılık olacak diye ya da ilerde kendisi övülmek için kadın hakkı savunan hiçbir cins masum değildir. 

Cümleye "e kadının da kötüsü var" derken aynı tavrın erkeklere de gösterilmesi gerekir. E erkeklerinde kötüsü var? Yok mu? Huuuuuuu sesler yükselir şimdi.

Bi dakka bi dakka siz neyi savunuyorsunuz?

Gerçekten ötelenen kadınları mı yoksa öldürülmediği için işi kebap sanılan kadınlarımı? Ne dersiniz? 

Siz kimsiniz?

Sosyal medyada herkesin keşfetine en çok izlediği düşer siz kendiniz gibilere paylaşım yapıyorsunuz. İş hayatında ezdiğiniz kadınlar zaten yaşıyor ölmedi ölenleri savunalım da primimiz artsın?

Hı?

Herkes kafayı yemiş.

KAPININ ÖNÜNDE ASIL MESELE

Herkes politik alanlarda bir kurtarıcı bekliyor. Herkes her şeyi çok iyi biliyor. Çok kısa kendi hayatına dönüp baktığında hak yiyen, haksızlığa uğrayan insanlara karşı sessiz kalıyor. (Bahsettiğim hemen kapının önü, hemen gözünün önü)

Daha kendi hayatında eşitlik için devrim yapamıyor, sosyal ağlardan "büyük" meselelere isyan ediyor. 

Benim şu anda yaptmaya çalıştığım gibi(!)

Haksızlığa uğrayan kişinin ya da grubun üzerinden pirim yapmaya çalışmak, başkasını ezmek kendi çıkarları doğrultusunda normal geliyor, kendi hakkı yendiğinde dişleri çıkıyor. (Prof, dekan, mobbing sever hocama selam çakıyorum)

O dişlerle daha önce sen de ufacık görmezden geldiğin bir çok insan hakkı yemiştin. Afiyet olsun.

Gel gelelim dünya barışı, siyaset, politika, kadın hakları falan isyanları ve filan kovalamacaları. 

Kendi çevrende yediğin haklar ufak geliyor o yüzden "o da ne ki" tavrıyla görmezden gelebiliyorsun. E ama ne var bunda canım!

Çünkü imkanların dahilinde o kadar hak yiyebiliyor, o kadar ezebiliyorsun. 

Ezildiğin güruhun yüceliği sebebiyle bu kadar görmezden gelebiliyorsun. İmkanların genişlediğinde yediğin haklar ve ezdiğin insan alanı da genişleyecek değil mi? O yüce güruha katıldığında... 

E ama ne var bunda canım!

Çok duygulandırıcı bir durum, bir kaç timsahla beraber ağlamalık!

Doğru diyorum, yazıyı okuyup bitiren bir kaç özel kişiye soda ısmarlıyorum.

NESO.

HARUN

Harun, gençliğinden itibaren büyük bir inançla yola çıkmış bir adamdı. Ailesine, çevresine her zaman dini referanslarla yol gösteriyor, onları doğru yolda olmaya teşvik ediyordu. Ancak bir eksiklik vardı. Harun’un bu yüksek moral gücü, insanlara yardım etmeye yönelik yaptığı işler, aslında kendi içindeki boşluğu ve kırılganlığı gizliyordu. Ailesine dair ilgisizlik, evdeki huzursuzluklar, hiç kimseye göstermediği bir yüzdü.

Yurt dışına gidişi, bir nevi kaçıştı. Orada, insanlar ona “hoca” diye hitap ediyor, hep yardım istiyorlardı. Harun, bunu bir anlamda kendini değerli hissetmenin yolu olarak kabul ediyordu. Yurt dışında olmak, ona bir tür kahramanlık hissi veriyordu, ama bu, hiçbir zaman evdeki yükleri ve sorumlulukları hafifletmiyordu. Karısı ve çocukları onu yılda bir kez görebiliyordu, ama onlar da onun yaşamındaki sadece silik figürlerden ibaretti. Harun'un eşi, zamanla buna alışmıştı, ama içindeki kırıklık büyüyordu. Altı çocuğu da farklı yaşlarda, farklı kişiliklerdeydi ama hepsi de bir şekilde Harun’a dair sevgisizliğini hissediyordu. Çocukları küçükken bazen biraz ilgileniyor, onlara değer veriyor gibiydi ama büyüdükçe Harun’a dair iyilikler yerini sertliğe bırakıyordu. Çocukları, kendi fikirlerini geliştirdikçe Harun onları anlamak yerine ezmeye başlıyordu.

Bipolar olduğu düşünülen bir kişilikle, Harun zaman zaman sevgi dolu, bazen neşeli, bazen de sert ve yıkıcı bir adam oluyordu. Karısı ve çocukları, bu ruh halindeki dalgalanmalara alışmak zorunda kalmışlardı. Ailesinin içindeki hüzün, çocukların gözlerinde daha da belirgindi. Harun’un, kendi annesi ve kardeşleri dışındaki hiçbir insana değer vermemesi, zamanla bu insanlarla bağ kurmayı sevdiğini düşündüğü için kendini daha değerli hissetmesi, onun çıkarcı ve duygusal anlamda zayıf bir yönünü ortaya koyuyordu.

Evdeki şiddet, başlangıçta biraz gizliydi ama sonra gün yüzüne çıkmaya başladı. Ne karısı ne de çocukları ona ses çıkarabiliyor, sustukları her an bir parça daha kayboluyorlardı. Harun’un bu tavırları, aslında kendi içindeki derin korkular ve eksikliklerin dışa vurumuydu. Ama o, herkese mutlak doğruyu söyleyen, dini öğretileriyle övünen biri olarak görünmek istiyordu.

Bir gün, yıllarca görmediği küçük oğlunun büyüdüğünü ve kendi ayakları üzerinde durmaya başladığını fark etti. Oğlunun kendi hayatını kurmaya başlaması, Harun’un, onu sadece bir araç olarak gördüğü gerçeğiyle yüzleşmesine neden oldu.

Harun, bir taraftan dini bütün ve yardımsever biri olarak tanınmak, diğer taraftan ise kendi içindeki boşlukla başa çıkmaya çalışan bir adamdı. Bir gün, bir camide dua ederken, yıllarca görmediği eşi ve çocuklarının gözlerinin hafif siluetlerini hayal etti. Gerçekten onları sevip sevmediğini, onlara ne kadar değer verdiğini düşündü. Fakat yıllardır kendini başkalarına adayan bu adam, bir türlü kendi ailesinin kıymetini anlayamıyordu.

Bazen, bir insan kendisini kurtarmadan, diğerlerine yardım etmeye çalışırken kaybolur. Harun’un hikayesi, bir adamın içsel çatışması, ruhsal mücadeleleriyle şekillendi. Ailesi, yurt dışında yaşadığı yüceltilmiş kişiliği, ona hep daha fazla adanmışlık beklese de Harun, sonunda yalnız kalacağını ve içindeki boşluğun bir gün tüm dünyayı kapsayacağını fark etti.

NEDEN YAZDIM BİLMİYORUM

Altı çocuğun arasında,

Bir yansıma, bir gölge,

Hiç kimse görmedi,

Bir insan bile sayılmadı.

Aile, sessiz bir kalabalıktı,

Her biri başka bir dünyada,

Herkesin sesini duydular,

Ama o hep sustu.

Büyüdü, bir duvarın gölgesinde,

Hiçbir zaman "görülmedi".

Bir bakış, bir söz,

Beklediği "iyi ki varsın" cümlesini duymadı.

Her adım, her bakış bir kayıp,

İçinde büyüyen yalnızlık,

Kendini gösterebilmek için,

Bir varlık, bir insan olabilmek için.

Ama o, hep arka planda kaldı,

Kimse el uzatmadı,

Sonsuz bir yalnızlık içinde,

"Beni gör," dedi. "Beni duy," dedi.

Ve bir gün, kimseyi beklemeden,

Kendi sesini duyurdu,

Kendini göstermek için,

Bir nefes aldı, bir adım attı.

Ve belki de o an,

İlk kez gerçekten var oldu,

Çünkü bir insan,

Kendisini göstermediği sürece,

Hiç var olamaz.